Aufguss – historia ceremonii saunowej i zawody saunamistrzów

Skąd się wziął aufguss

Niemieckie słowo Aufguss oznacza po prostu „polanie” albo „napar”. U źródła jest fiński zwyczaj polewania rozgrzanych kamieni wodą – Finowie nazywają falę pary, która wtedy powstaje, löyly. Fińska wersja jest bardzo prosta: czysta woda, chochla i żadnego machania ręcznikiem.

To, co dziś znasz z polskich saunariów jako ceremonię, ukształtowało się w saunach w Niemczech i krajach niemieckojęzycznych w XX wieku. Tam pojawił się wyszkolony pracownik obiektu, czyli saunamistrz, olejki eteryczne dodawane do wody i technika „wachlowania” – ręcznikiem kręci się koła albo ósemki, żeby gorące powietrze dotarło do każdej ławki, a nie tylko do miejsc przy piecu. Jak taki seans wygląda od strony gościa i jak się na nim zachować, opisaliśmy w tekście o ceremoniach saunowych.

Z czasem część saunamistrzów zaczęła dokładać muzykę, kostiumy, scenariusz i choreografię. Tak powstał show aufguss – spektakl w gorącej kabinie, który stał się dyscypliną konkursową.

Aufguss jako sport: od Południowego Tyrolu do mistrzostw świata

Pomysł zawodów narodził się w 2007 r. w CRON4, ośrodku saunowym w Brunico (Bruneck) w Południowym Tyrolu. Według organizatorów pierwsze włoskie mistrzostwa odbyły się 24 marca 2007 r.: startowało 14 saunamistrzów, oceniało ich ośmioosobowe jury. Potem impreza szybko rosła.

Od 2011 r. regulamin mistrzostw świata (Aufguss-WM) był wielokrotnie poprawiany przez jury i obiekty członkowskie. Saunamistrzowie startują w dwóch kategoriach: indywidualnej i drużynowej. Krajowe mistrzostwa w wielu państwach, także w Polsce, są eliminacjami do finału światowego – kto nie dostanie się bezpośrednio, ma jeszcze szansę w play-offach.

Skalę zawodów dobrze widać po sali. W 2023 r. pokazy odbywały się w saunie-teatrze o powierzchni 160 m², z piecem 180 kW i miejscami dla 200 widzów.

Jak oceniają saunamistrzów

Jury siedzi w saunie razem z publicznością i ocenia to samo, co czujesz na ławce. Organizatorzy mistrzostw świata dzielą ocenę na trzy obszary: technikę, pokaz z opowieścią i ogólne wrażenie. Wcześniej punktowano w siedmiu kategoriach, które nadal dobrze opisują, na co patrzą sędziowie:

• profesjonalizm – przygotowanie, bezpieczeństwo, kontakt z gośćmi,
• narastanie ciepła – czy temperatura rośnie stopniowo i równo w całej kabinie,
• technika wachlowania – płynność i precyzja pracy ręcznikiem lub wachlarzem,
• zapachy – dobór olejków do tematu i ich intensywność,
• temat i elementy pokazu – scenariusz, muzyka, kostium,
• emocje i kreatywność – czy widzowie dają się wciągnąć w historię,
• współpraca w zespole – w kategorii drużynowej.

Według regulaminu mistrzostw świata jury składa się z doświadczonych sędziów z różnych krajów, a najwyższa i najniższa nota są odrzucane, żeby pojedynczy sędzia nie przesądził o wyniku.

Pierwszy raz na zawodach? Usiądź niżej Pokaz konkursowy jest zwykle intensywniejszy niż zwykła ceremonia w saunarium: saunamistrz ma pokazać narastanie ciepła, a kabina jest pełna. Wybierz niższą ławkę, przed seansem wypij wodę i wyjdź spokojnie między falami, jeśli zrobi się za gorąco. Przy chorobach serca lub nadciśnieniu najpierw przeczytaj o przeciwwskazaniach do sauny i zapytaj lekarza – ten tekst nie zastępuje porady lekarskiej.

Zawody saunamistrzów w Polsce

W Polsce działają dwa główne cykle konkursowe.

Mistrzostwa Polski Saunamistrzów (eliminacje do Aufguss-WM). W 2026 r. odbyła się ich 14. edycja. Drogą do finału był cykl Sauna Cup z trzema rundami eliminacyjnymi. W każdej startowało siedmiu saunamistrzów, a czterech przechodziło dalej. Seanse zaczynały się co 45 lub 60 minut w saunach fińskich na co najmniej 60 osób, a oceniało jury z Aufguss-WM według kryteriów mistrzostw świata. Startować mogą osoby od 16 lat.

Termy Rzymskie to kompleks z kilkunastoma saunami i łaźniami w budynku dawnej kopalni. W 2026 r. złoto w kategorii drużynowej i brąz w indywidualnej zdobyli saunamistrzowie z Term Maltańskich, którzy wywalczyli też start w mistrzostwach świata pod Berlinem.

PTS Classic. Polskie Towarzystwo Saunowe organizuje osobne mistrzostwa w ceremonii klasycznej, bez rozbudowanego show. Liczą się praca ręcznikiem i wachlarzem, płynność ruchów, precyzja rozprowadzania ciepła i aromaterapia. Eliminacje ósmej edycji odbyły się 21–22 lutego 2026 r. w strefie saun Parku Wodnego w Tarnowskich Górach – to jeden z obiektów, które opisujemy w zestawieniu saun na Śląsku.

Konkursowe pokazy gościły też inne saunaria, a duże imprezy saunowe, takie jak Wielkie Wrocławskie Saunowanie, przyciągają saunamistrzów z całej Polski, choć nie są zawodami.

Jak obejrzeć zawody jako widz

Na eliminacje i finał kupujesz bilet tak jak na koncert, tyle że oglądasz z ławki w saunie. Przykładowo na rundę Sauna Cup w Wandze w kwietniu 2026 r. sprzedawano bilety całodniowe oraz tańsze na sesję poranną albo popołudniową – aktualne ceny podaje organizator. Na eliminacje PTS w Tarnowskich Górach sprzedawano bilety jedno- i dwudniowe, z rabatem dla członków towarzystwa.

Kilka praktycznych zasad:

1. Kup bilet wcześniej. Liczba miejsc w saunie konkursowej jest ograniczona, a sprzedaż zwykle kończy się po wyczerpaniu puli.
2. Sprawdź kolejność występów. Organizatorzy Sauna Cup podają ją na kilka dni przed zawodami.
3. Nie licz na każdy pokaz. Kilka seansów w ciągu dnia to duże obciążenie – rozsądniej wybrać dwa, trzy i odpoczywać między nimi.
4. Zachowuj się jak na każdej ceremonii. Cisza, ręcznik pod całym ciałem, bez wchodzenia w trakcie – zasady opisuje nasz savoir-vivre w saunie.

Gdzie zobaczyć aufguss na co dzień

Nie musisz czekać na zawody. Obiekty, które goszczą eliminacje, prowadzą ceremonie przez cały rok, często z tymi samymi saunamistrzami:

Więcej obiektów i aktualnych cen znajdziesz w zestawieniach saun w Krakowie i saun w Poznaniu, a poniżej lista saunariów z naszej bazy, które prowadzą ceremonie.

Najczęstsze pytania

Czym aufguss różni się od zwykłego polewania kamieni?

Przy zwykłym polewaniu gość sam leje wodę na kamienie i czeka na falę pary. Aufguss prowadzi saunamistrz: dodaje olejki, polewa w kilku turach i ręcznikiem kieruje gorące powietrze do siedzących. Na zawodach dochodzą do tego muzyka, scenariusz i kostium.

Kiedy są Mistrzostwa Polski Saunamistrzów?

W 2026 r. finał 14. edycji odbył się 4–6 czerwca w Termach Rzymskich w Czeladzi, a eliminacje trwały od marca do maja. Terminy na kolejny rok organizatorzy ogłaszają zwykle na początku sezonu na swoich stronach i profilach w mediach społecznościowych.

Czy na zawody saunowe może wejść każdy?

Tak, jeśli kupisz bilet dla widza – liczba miejsc jest ograniczona pojemnością sauny. Obowiązuje regulamin obiektu, w tym zwykle minimalny wiek i zasady strefy saun. Jako zawodnik możesz startować od 16 lat.